मंगळवार, २० एप्रिल, २०२१

न्यूरोबिक्स : मेंदूचा व्यायाम | Neurobics

 न्यूरोबिक्स : मेंदूचा व्यायाम

बदल हा जीवनाचा अविभाज्य भाग असला तरीही कोणताही बदल भीतिदायक असतो. बदल मानवी जीवनातील एक न टाळता येण्याजोगी गोष्ट आहे, मग तो बदल अगदीच क्षुल्लक असो किंवा आयुष्य बदलवून टाकणारा असो. बदलाविषयीची भीती मानवी मेंदूच्या रचनेमध्येच असते आणि जेव्हा अशी भीती निर्माण होते, तेव्हा ती सर्जनशीलता, बदल आणि यशाला अटकाव करते.

उत्क्रांतीच्या काळापासूनच मेंदू हा मानवी शरीरातील सर्वांत विलक्षण अवयव आहे. मानवी उत्क्रांतीमध्ये पाठीचा कणा, हृदय, यकृत, आतड्यांसारखे इतर अवयव योग्यरीत्या विकसित झाले आणि त्याच अवस्थेत टिकून राहिले. मानवी मेंदू मात्र गेली चार ते पाच कोटी वर्षे विकसित होत आहे आणि त्यामध्ये बदलही घडत आहे. सुमारे एक ते दोन कोटी वर्षांपूर्वी विकसित झालेल्या रचनेनुसार सध्या मानवी शरीरात तीन स्वतंत्र मेंदू आढळतात. शारीरिक आणि मानसिक आजार टाळण्यासाठी या तीन मेंदूंमध्ये योग्य समन्वय राखणे हे आज मानवासमोरील एक प्रमुख आव्हान आहे.

शनिवार, ३ एप्रिल, २०२१

अभ्यास सवयी | Study Habit

 

अभ्यास सवयी | study habit

माझा अभ्यास का होत नाही? अभ्यासात माझे मन का लागतं नाही? पाठांतर केलेले माझ्या डोक्यात का बसत नाही? इ. अनेक प्रश्न आपल्या पाल्याला पडत असतात. हे सर्व प्रश्न सुटले की पालक म्हणून आपण जिंकलो. बऱ्याचदा असं दिसून येत की विद्यार्थी महत्त्वाच्या परीक्षामध्ये त्यांना हवे तसे गुण मिळवण्यात यशस्वी होत नाहीत. असं ऐकायला मिळत की मी खुप अभ्यास केला होता. पण माहित नाही मला चांगले मार्क्स मिळाले नाहीत. माझे नशीबच ख़राब आहे. शेवटच्या क्षणी मी सगळं विसरलो. अशा तक्रारी विद्यार्थी करताना आढळतात, इतर मुलांशी तुलना करून माझ्याच मुलाला एवढे कमी गुण का मिळाले? आणि मग ही संपूर्ण चर्चा शैक्षणिक पद्धतीवर येउन संपते. परिक्षांचा प्रकार, अभ्यासक्रम प्रारूप, शाळा- महाविद्यालय, शिक्षक बरोबर शिकवतच नाहीत इ. काही मुद्दे बरोबर ही असतील, परंतु कुठेतरी विद्यार्थ्याची जबाबदारी लक्षात घेतली पाहिजे. खरं म्हणजे या सर्वांचा मूळ मुद्दा अभ्यास करणं म्हणजेच नुसती घोकंपट्टी किंवा अतिपरिश्रम न करताही योग्य पथ्दती, तत्त्वे आणि कृती कार्यक्रमांचा वापर करणे होय. हा एक नियोजनबध्द, संघटित आणि उद्देशप्रणित प्रवास असला पाहिजे.

      सुरुवात आपण अशी करुया की आपण काय वाचलं, त्यातलं किती समजलं आणि आता किती लक्षात आहे? नेपोलियन म्हणत असे की, कुठलंही युद्ध जिंकाण्याआधी मी ते माझ्या डोक्यात जिंकलेलो असतो.

एडवर्ड थॉर्नडाइक (E. L. Thorndike): प्रयत्न, प्रयोग आणि परिणाम

  एडवर्ड थॉर्नडाइक ( E . L . Thorndike ) : प्रयत्न , प्रयोग आणि परिणाम (सर्व चित्रे आणि इमेजेस google वरून साभार) मानसशास्त्राच्या इतिहास...