न्यूरोफेनोमेनोलॉजी | Neurophenomenology

 

न्यूरोफेनोमेनोलॉजी एक आंतरशाखीय दृष्टिकोन

न्युरोसायन्सला सध्या भेडसावणाऱ्या मोठ्या आव्हानांपैकी एक म्हणजे सचेतन (कॉन्शियसनेस) याबाबत व्यक्तिनिष्ठ आणि न्यूरोबायोलॉजी या दोन्हींच्या स्पष्टीकरणासाठी एक सुसंगत चौकट प्रदान करणे. न्युरोसायंटिस्ट्सनी जाणीवेच्या विविध पैलूंचे न्यूरल मॉडेल्स पुरवले आहेत आणि जाणीवेचे न्यूरल कोरिलेट्स (NCCs - सचेतन अनुभूती किंवा स्पष्ट स्मृतीसाठी पुरेशा असलेल्या न्यूरल घटना आणि संरचनांचा सर्वात लहान संच) यांच्याबद्दल पुरावे उघड केले आहेत, परंतु तरीही जाणीवेच्या न्यूरोबायोलॉजिकल आणि फेनोमेनोलॉजिकल (मानसघटनाशास्त्रीय) वैशिष्ट्यांमध्ये संबंध निर्माण करण्याच्या आपल्या समजुतीत एक 'स्पष्टीकरणात्मक अंतर' राहिले आहे. हे स्पष्टीकरणात्मक अंतर संकल्पनात्मक, ज्ञानशास्त्रीय, आणि पद्धतीशास्त्रीय आहे. फेनोमेनोलॉजी म्हणजे अनुभव आणि जाणिवेच्या संरचनांचा तात्विक अभ्यास होय.

कृती-आधारित अध्ययन | Activity Based Learning

 

कृती-आधारित अध्ययन | Activity Based Learning

आजच्या युगात, जिथे माहितीची उपलब्धता खूप जास्त आहे, तिथे विद्यार्थ्यांना फक्त माहिती शिकण्यापेक्षा ती माहिती कशी वापरायची हे शिकणे अधिक महत्त्वाचे आहे. कृती-आधारित अध्ययन ही एक अशी पद्धत आहे जी विद्यार्थ्यांना समस्या सोडवण्याची, निर्णय घेण्याची आणि नवीन कल्पनांचा विकास करण्याची क्षमता विकसित करण्यास मदत करते.

कॉर्टिसॉल एक स्टेरॉईड हार्मोन | Cortisol Harmone

 

कॉर्टिसॉल एक स्टेरॉईड हार्मोन

ताण हा आपल्या जीवनाचा एक अविभाज्य भाग आहे. परीक्षा, कामाचा ताण, आर्थिक अडचणी, वैयक्तिक संबंधांमधील समस्या अशा अनेक गोष्टी आपल्याला तणावाखाली आणू शकतात. जेव्हा आपण तणावाखाली असतो, तेव्हा आपले शरीर "लढा किंवा पळ" (fight-or-flight) मोडमध्ये जातं. या मोडमध्ये, आपले अधिवृक्क ग्रंथी (adrenal gland) कॉर्टिसॉल नावाचा हार्मोन सोडतात. अनेकांच्या बाबतीत हा कोणत्याही कारणाशिवाय स्त्रवत राहतो त्यामुळे ओबेसिटी, विनाकारण येणारा ताण, अस्वस्थता किंवा कसंतरी होण हे यात समाविष्ट होत.

ताणासंबंधी शरीरशास्त्रीय कारणमीमांसा | Biological Bases of Stress

 

ताणासंबंधी शरीरशास्त्रीय कारणमीमांसा

ताण हे मानसिक दबाव निर्माण करते आणि शरीरामध्ये अल्प आणि दीर्घकालीन आरोग्यावर परिणाम होणारे बदल घडवून आणते. ताणाच्या प्रतिक्रियेमध्ये दोन परस्पर संबंधित प्रणाली मोठ्या प्रमाणात सहभागी असतात. त्या म्हणजे अनुकंपी-अधिवृक्क मज्जासंस्था (SAM) प्रणाली आणि हायपोथॅलॅमस-पियुषिका-अधिवृक्क ग्रंथी अक्ष आहेत. मेंदूद्वारे अनुकंपी मज्जासंस्थेच्या नियंत्रणाखाली भय, क्रोध, उत्तेजना इत्यादी भावनांची निर्मिती होते. यांचे नियंत्रण प्रामुख्याने शरीरात ऐड्रिनैलिन यंत्रणेद्वारे केले जाते.

योगा थेरपी आणि मनोसामाजिक आरोग्य| Yoga Therapy and Psychosocial health

 

योगा थेरपी आणि मनोसामाजिक आरोग्य

आंतरराष्ट्रीय योग दिवस दरवर्षी 21 जून रोजी साजरा केला जातो. हा दिवस जगभरातील लोकांना योगाचे फायदे जाणून घेण्यासाठी आणि जीवनात त्याचा अंगीकार करण्यास प्रोत्साहित करण्यासाठी समर्पित आहे. 2014 मध्ये, भारताने संयुक्त राष्ट्र महासभेत 21 जून रोजी आंतरराष्ट्रीय योग दिवस म्हणून घोषित करण्याचा प्रस्ताव ठेवला होता. हा प्रस्ताव मोठ्या प्रमाणात स्वीकारला गेला आणि 11 डिसेंबर 2014 रोजी, संयुक्त राष्ट्र महासभेने 21 जून रोजी दरवर्षी आंतरराष्ट्रीय योग दिवस साजरा करण्याचा ठराव मंजूर केला. 21 जून 2015 या दिवशी पहिला ‘आंतरराष्ट्रीय योग दिन’ साजरा करण्यात आला होता.

LGBTQ+ आणि त्यांचे मानसिक आरोग्य

                                                 LGBTQ+ आणि त्यांचे मानसिक आरोग्य

LGBTQ+ म्हणजे लेस्बियन, गे, बायसेक्शुअल, ट्रान्सजेंडर, क्विअर (किंवा कधीकधी प्रश्नार्थी चिन्ह)आणि इतर. "+" हे लिंग नॉन-बायनरी ओळख दर्शवते, ज्यात पॅनसेक्सुअल आणि टू-स्पिरिट समाविष्ट आहे. संक्षिप्त रूपाची पहिली चार अक्षरे 1990 पासून वापरली जात आहेत, परंतु सर्वोत्तम प्रतिनिधित्व प्रदान करण्यासाठी इतर लिंग ओळख समाविष्ट करण्याची गरज वाढलेली आहे. हे संक्षेप शब्द विविध लैंगिकता आणि लिंग ओळख दर्शवण्यासाठी वापरले जातात. ट्रान्सजेंडर आणि/किंवा समलैंगिक /समान लिंगाकडे आकर्षित असलेल्या कोणालाही संदर्भित करते.

सकारात्मक मानसशास्त्र आणि गौतम बुद्ध

 

सकारात्मक मानसशास्त्र आणि गौतम बुद्धांचे योगदान  

पाश्चिमात्य मानसशास्त्र पारंपारिकरित्या पूर्णपणे विकृतीवर एकवटलेले आहे. पाश्चिमात्य मानसशास्त्रीय परंपरेच्या शंभराहून अधिक वर्षांत, पाश्चिमात्य महान विचारवंतांनी आणि संशोधकांनी उन्माद, OCD, अवसाद, नैराश्य, चिंता, राग, व्यक्तिमत्व विकार इत्यादींचे स्वरूप समजून घेण्यावर भर दिला आहे. दुसरीकडे, सकारात्मक भावना किंवा मानवी सामर्थ्य आणि जीवन-कल्याण मानसशास्त्र समजून घेण्यासाठी फारच कमी वैज्ञानिक संशोधन किंवा तात्त्विक विचार केला गेला आहे. अमेरिकन सायकोलॉजिकल असोसिएशनचे माजी अध्यक्ष डॉ. मार्टिन सेलिग्मन यांनी सकारात्मक मानसशास्त्राकडे दुर्लक्ष करण्याबद्दल लिहिले आहे, ते प्रतिबिंबित करतात की "विकृतीवर विशेष लक्ष दिल्याने त्याचा आपल्या बहुतेक शाखेत वर्चस्व राहिला आहे त्याचा परिणाम म्हणजे मानवी स्वरूपाचे अस्तित्वास अर्थपूर्ण बनवणारे सकारात्मक पैलू नसलेले मॉडेल तयार झालेले आहेत."